Mantelzorgwoning: regels, kosten en wat er bij jou mag

Een mantelzorgwoning is een woning bij een bestaand huis, voor iemand die mantelzorg krijgt of geeft. Meestal staat hij in de achtertuin, als losse woning of als aanbouw. Wie erin woont, heeft een eigen plek en is toch dichtbij.

Wanneer mag het zonder vergunning?

Een mantelzorgwoning mag nu vaak zonder omgevingsvergunning. De regels staan in het omgevingsplan van je gemeente. Daarin staan sinds 2024 standaardregels van het Rijk (de bruidsschat), die je gemeente mag aanpassen. In het kort:

• De woning staat op de grond, in het achtererfgebied: het deel van je tuin achter de lijn op 1 meter achter de voorkant van je huis.
• Hij blijft binnen de oppervlakte die je mag bebouwen met bijgebouwen. Schuur en aanbouw tellen mee.
• Er is mantelzorg: iemand geeft of krijgt intensieve zorg. Je gemeente kan vragen om dat aan te tonen met een verklaring van bijvoorbeeld de huisarts of wijkverpleegkundige.
• Er woont 1 huishouden van maximaal 2 personen.

Je gemeente kan andere regels hebben. Een monument, een beschermd dorpsgezicht of een groenstrook in het omgevingsplan kan betekenen dat je toch een vergunning nodig hebt. Overleg je plan daarom altijd met je gemeente.

Wat verandert er in 2027?

Volgens het ontwerpbesluit komen de regels landelijk in het Besluit bouwwerken leefomgeving. De vaste verklaring vervalt, de grens van 2 personen vervalt en de familiewoning komt erbij: ook familie in de eerste graad mag dan in een woning in de tuin, zonder zorgvraag. Het kabinet streeft naar 1 januari 2027. De Raad van State had op 26 oktober 2026 bezwaren: het besluit moet eerst worden aangepast. De datum en de details kunnen dus nog veranderen. Alles op een rij lees je bij regels 2027.

Hoe groot mag hij zijn?

Dat hangt af van je achtererf. Tot 100 m² mag de helft bebouwd worden. Tussen 100 en 300 m² is het 50 m² plus 20% van wat boven de 100 m² ligt. Boven 300 m² is het 90 m² plus 10% van wat boven de 300 m² ligt, tot maximaal 150 m². Wat er al staat, gaat eraf. Een rekenvoorbeeld staat in hoe groot mag een mantelzorgwoning zijn.

Achtererf	Ruimte voor bijgebouwen
80 m²	40 m²
150 m²	60 m²
250 m²	80 m²
400 m²	100 m²
900 m² of meer	150 m²

Buiten de bebouwde kom mag een verplaatsbare mantelzorgwoning tot 100 m², ook als de ruimte voor bijgebouwen al op is. Na de zorg moet hij weer weg.

Wat kost een mantelzorgwoning?

Standaard uitvoeringen kosten volgens aanbieders ongeveer € 80.000 tot € 150.000, luxe uitvoeringen € 150.000 tot € 250.000. Een aanbieder van kant-en-klare modellen noemt een prijs vanaf € 89.500 voor 29 m² en huur vanaf € 1.100 per maand. Daar komen vaak fundering, aansluitingen, transport en plaatsing bij. Met de kostencalculator zie je een prijsrange voor jouw grootte en afwerking.

Kopen, huren of verbouwen?

• Kopen: je bent eigenaar en kiest zelf de indeling. Denk vooraf na over wat er gebeurt als de zorg stopt.
• Huren: geen grote investering vooraf, en de woning gaat terug als je hem niet meer nodig hebt. Lees meer bij mantelzorgwoning huren.
• Verbouwen: een bestaande schuur of garage inrichten mag ook. Dan moeten keuken en badkamer weer weg als de mantelzorg stopt.

Meer over de mantelzorgwoning

• Wie mag in een mantelzorgwoning wonen?
• Welke afmetingen heeft een mantelzorgwoning?
• Een goede plattegrond
• Mag er een verdieping op?
• Wat is een pre-mantelzorgwoning?
• Mantelzorgwoning op agrarische grond
• Krijgt hij een eigen huisnummer?
• Mantelzorgwoning als aanbouw
• Omzetten naar een gewone woning
• Voor- en nadelen op een rij