Op grond met een agrarische functie mag je een mantelzorgwoning niet zonder vergunning neerzetten, want die grond telt niet als erf. Op het erf bij de woning of bedrijfswoning kan het wel, als het omgevingsplan dat deel van het perceel als erf toelaat.
Waarom telt agrarische grond niet als erf?
Vergunningvrij bouwen mag alleen op het erf: de grond direct bij het huis die in gebruik is voor dat huis, en waarvan het omgevingsplan dat gebruik niet verbiedt.
Bij een groot perceel heeft niet alle grond dezelfde functie. Een deel kan in het omgevingsplan een agrarische, natuur- of bosfunctie hebben. Dat deel mag je niet inrichten voor het huis. Het telt dan niet als erf, en daar mag je dus niet vergunningvrij bouwen.
Een weiland achter de boerderij is daarom geen achtererf, ook al is het van jou en hoort het bij hetzelfde kadastrale perceel.
Wat als je op een boerderij of bij een bedrijf woont?
Op een agrarisch perceel kan niet de woning maar bijvoorbeeld een agrarische schuur het hoofdgebouw zijn. Daar houdt de wet rekening mee. Staat er op het perceel ook een woning, dan bepaalt het gebouw waarvan de voorkant het dichtst bij de weg of ander openbaar gebied staat waar de grens van het achtererf ligt.
Toch kan het bij een bedrijfswoning en op agrarische gronden lastiger zijn dan bij een gewone woning. Wat het omgevingsplan op jouw erf toestaat, maakt het verschil.
Naar verwachting komt daar straks meer duidelijkheid over. De toelichting bij het ontwerpbesluit noemt het uitdrukkelijk mogelijk om een mantelzorg- of familiewoning te bouwen op een perceel waar een agrarische schuur het hoofdgebouw is, zolang er ook een (bedrijfs)woning staat. Het kabinet streeft naar 1 januari 2027. Status: nog niet definitief.
Mag het groter in het buitengebied?
Ja, onder voorwaarden. Buiten de bebouwde kom mag een mantelzorgwoning die in zijn geheel of in delen verplaatsbaar is tot 100 m² zijn, ook als je de normale ruimte voor bijgebouwen al hebt gebruikt.
Let op 3 dingen:
- Alleen op het erf: ook deze regel geldt niet op de agrarische grond zelf.
- Alleen voor mantelzorg: er moet zorg zijn.
- Weg na de zorg: stopt de zorg, dan moet de verplaatsbare woning weer weg.
Meer hierover lees je in mantelzorgwoning in het buitengebied.
Voorwaarden voor een mantelzorgwoning in het buitengebied
Zet je een mantelzorgwoning bij een boerderij of een woning buiten de bebouwde kom, dan geldt in het kort:
- Er is mantelzorg tussen de bewoner van de tuinwoning en iemand in het hoofdhuis. Lees wie er in een mantelzorgwoning mag wonen.
- De woning staat in het achtererfgebied, op grond die als erf telt.
- De woning past binnen de oppervlakte voor bijgebouwen, of is verplaatsbaar en maximaal 100 m².
- De woning blijft binnen de hoogteregels.
- De gemeente kan een verklaring vragen dat er zorg nodig is.
Het omgevingsplan bepaalt veel
De standaardregels voor bijgebouwen staan nu in het tijdelijke deel van het omgevingsplan van je gemeente. Je gemeente kan die regels aanpassen. Wat op jouw perceel geldt, zie je in het Omgevingsloket onder Regels op de kaart. Daar zie je ook welke functie elk deel van je perceel heeft.
Vind je dat lastig te lezen, stuur je gemeente dan een korte vraag met je adres en een schets van waar je de woning wilt zetten.
Past het niet?
Dan kun je een omgevingsvergunning aanvragen om af te wijken van het omgevingsplan. De gemeente weegt dan af of het past in de omgeving. Sommige gemeenten hebben daar beleid voor, ook voor wonen in de tuin voordat er zorg nodig is. Lees meer over de pre-mantelzorgwoning.
Geur en geluid van het bedrijf
Woon je op of naast een agrarisch bedrijf, denk dan ook aan geur en geluid. In het ontwerpbesluit gelden de regels voor geluid, trillingen en geur niet voor mantelzorg- en familiewoningen. Een bedrijf in de buurt wordt door je tuinwoning dan dus niet beperkt. Houd zelf rekening met hinder.
Check je adres en zie hoe groot je achtererf is. Of een deel van je perceel een agrarische functie heeft, controleer je in het Omgevingsloket of bij je gemeente.
Veelgestelde vragen
Mag een mantelzorgwoning op agrarische grond?
Niet zonder vergunning. Een deel van het perceel met een agrarische functie telt niet als erf, dus daar mag je niet vergunningvrij bouwen. Op het erf bij de woning of bedrijfswoning kan het wel, als het omgevingsplan dat erf zo toelaat.
Wat zijn de voorwaarden voor een mantelzorgwoning in het buitengebied?
Er moet mantelzorg zijn en de woning moet in het achtererfgebied staan, op het erf bij het huis. Buiten de bebouwde kom mag een verplaatsbare mantelzorgwoning tot 100 m², ook als de ruimte voor bijgebouwen op is. Na de zorg moet die weer weg.
Mag een mantelzorgwoning bij een bedrijfswoning?
Dat kan, maar het is lastiger dan bij een gewone woning. Het hangt af van wat het omgevingsplan op het erf toestaat. Vraag het na bij je gemeente voordat je iets koopt.