Kun je een mantelzorgwoning omzetten naar een gewone woning?

Een mantelzorgwoning omzetten naar een gewone woning, die je mag verhuren of verkopen, kan alleen met toestemming van de gemeente. Zonder vergunning mag er na de mantelzorg niemand meer in wonen.

Hieronder lees je waarom dat zo is, welke vergunning je nodig hebt en wat er komt kijken bij splitsen en verkopen.

Waarom is een mantelzorgwoning geen gewone woning?

Een mantelzorgwoning mag vergunningvrij in je achtererf staan omdat er mantelzorg is. Die ruimte is tijdelijk bedoeld. Stopt de mantelzorg, dan woont er weer 1 huishouden op het perceel, wordt het bijgebouw weer bijvoorbeeld een garage of gaat het tijdelijke gebouw weg.

Concreet betekent dat:

• Keuken, badkamer en andere woonvoorzieningen moeten uit een bijgebouw dat voor mantelzorg was ingericht.
• Staat het bijgebouw verder dan 4 meter van je huis, dan mag het alleen nog berging, garage of kas zijn.
• Je mag de woning ook niet zomaar verhuren.

Wat je dan precies met de woning kunt doen, lees je in wat er gebeurt als de zorg stopt.

Welke vergunning heb je nodig?

Laat het omgevingsplan van je gemeente geen gewone woning op die plek toe, dan heb je een omgevingsvergunning nodig voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit. In het Omgevingsloket heet die activiteit "Afwijken van de regels omgevingsplan".

De gemeente mag die vergunning alleen geven als het plan past bij een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Ze kijkt dan naar het beleid van Rijk, provincie en gemeente, en of de belangen in de omgeving niet onevenredig worden geschaad. Jij levert de gegevens aan die nodig zijn om dat te beoordelen.

Een extra woning in een achtertuin is dus geen formaliteit. Leg je plan eerst aan de gemeente voor, voordat je kosten maakt voor tekeningen of adviseurs.

Een pré-mantelzorgwoning is een andere route

Een pré-mantelzorgwoning is vanaf het begin bedoeld als volwaardige woning die na de zorg in gebruik blijft als gewone woning. Zo'n woning voldoet vaak niet aan de voorwaarden om vergunningvrij te bouwen, dus daar heb je in de regel een vergunning of regeling van de gemeente voor nodig. Meer daarover in pré-mantelzorgwoning.

Splitsen, verkopen en het Kadaster

Krijg je toestemming voor een gewone woning, dan zijn er vaak nog meer stappen.

• Splitsen of woningvorming: in sommige gemeenten heb je een splitsingsvergunning of een vergunning tot woningvorming nodig. De voorwaarden staan in de huisvestingsverordening van je gemeente. Ook een verhuurvergunning kan verplicht zijn. De regels verschillen per gemeente.
• Perceel splitsen: wil je de woning met een eigen stuk grond verkopen, dan komt er een nieuwe grens. De overdracht loopt altijd via de notaris en een landmeter van het Kadaster legt de nieuwe grens vast.
• Hypotheekverstrekker: vraag je hypotheekverstrekker vooraf om toestemming. In de voorwaarden van een bank heb je schriftelijke toestemming nodig als je het huis verkoopt, splitst of anderen erin laat wonen.
• Eigen adres: een gewone woning heeft een eigen adres nodig. Hoe dat werkt, lees je in eigen huisnummer voor een mantelzorgwoning.

Let ook op het verschil tussen een vaste en een verplaatsbare woning. De Belastingdienst ziet een mantelzorgwoning vaak als roerende zaak, en hypotheekrenteaftrek is dan doorgaans niet mogelijk. Wil je de woning later als gewone woning verkopen of financieren, bespreek dat dan vooraf met een notaris of hypotheekadviseur.

Wat gebeurt er met een mantelzorgwoning na overlijden?

Overlijdt degene voor wie je zorgde, dan stopt de mantelzorg. Voor de woning geldt dan hetzelfde als bij elk ander einde van de zorg: er mag niet meer in gewoond worden, tenzij je een vergunning hebt of krijgt.

Vraag de gemeente wat ze van je verwacht en hoeveel tijd je krijgt om de woning aan te passen. Twee vragen die vaak spelen:

• Van wie is de woning? Heeft je ouder de woning betaald, bijvoorbeeld met een opstalrecht bij de notaris, dan is het mogelijk dat de woning bij de erfenis hoort. Laat een notaris dat voor je uitzoeken.
• Kan iemand anders erin? Een nieuwe mantelzorgsituatie op hetzelfde adres kan, als die aan de regels voldoet. Zonder zorg kan dat nu niet.

Wat verandert er naar verwachting in 2027?

Het ontwerpbesluit bij de Wet versterking regie volkshuisvesting maakt ook een familiewoning vergunningvrij: meerderjarige familie in de eerste graad mag dan in een woning in je tuin wonen, ook zonder zorgvraag. Dat gaat naar verwachting in op 1 januari 2027. Status: nog niet definitief.

Stopt de zorg voor je ouder, dan kan bijvoorbeeld je volwassen kind erin gaan wonen. Een gewone woning wordt het daarmee niet. Een familiewoning blijft naar verwachting een bijgebouw bij je huis en mag dan niet als aparte woning verhuurd of verkocht worden. Voor verhuur aan iemand buiten de familie heb je dus nog steeds een vergunning nodig. Meer in regels 2027.

Zo pak je het aan

1. Kijk of je woning nu vergunningvrij staat of met een vergunning, en wat daarin staat.
2. Leg je plan voor een gewone woning eerst aan de gemeente voor.
3. Vraag de omgevingsvergunning aan via het Omgevingsloket.
4. Wil je verkopen of verhuren: regel splitsing, adres en toestemming van je hypotheekverstrekker.

Wil je eerst weten wat er op jouw adres kan? Check je adres en zie hoeveel ruimte je achtererf biedt.