Je mag een mantelzorgwoning op eigen grond bouwen, en ook zelf bouwen, vaak zonder omgevingsvergunning. Voorwaarde is dat hij op je achtererf past, er mantelzorg is en hij voldoet aan de technische bouwregels voor een woning. Die regels gelden net zo goed als je alles zelf doet.
Welke regels gelden bij het bouwen?
Er zijn 2 soorten regels: waar de woning mag staan, en hoe hij gebouwd moet zijn.
Waar en hoe groot (zonder vergunning):
- In het achtererfgebied, achter de lijn op 1 meter achter de voorkant van je huis.
- Binnen de ruimte voor bijgebouwen. Bestaande schuren en aanbouwen tellen mee. Zie hoe groot mag een mantelzorgwoning zijn.
- Binnen 4 meter van het oorspronkelijke huis tot 0,3 meter boven de vloer van de eerste verdieping, maximaal 5 meter en niet hoger dan het huis. Verder weg 3 meter, of met een schuin dak een goot van 3 meter en een nok tot 5 meter.
- Er is mantelzorg. De gemeente kan een verklaring vragen van bijvoorbeeld de huisarts of wijkverpleegkundige.
Het technische deel is vergunningvrij als het bouwwerk niet hoger is dan 5 meter, er niet op een verdieping wordt gewoond en er geen nieuw hoofdgebouw ontstaat.
Woon je in een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht, dan heb je wel een vergunning nodig. Meer in vergunningvrij bouwen in de tuin.
Moet je het melden bij de gemeente?
Voor een vergunningvrije mantelzorgwoning vraag je geen vergunning aan. Wil je hoger bouwen dan 5 meter of op een verdieping wonen, dan valt het technische deel niet meer onder vergunningvrij. Vraag de gemeente dan vooraf of je een vergunning of een melding nodig hebt. Overleg je plan sowieso met de gemeente: het omgevingsplan kan op jouw adres iets anders regelen.
Aan welke bouwregels moet de woning voldoen?
Een mantelzorgwoning is een gebouw waarin gewoond mag worden. Hij moet voldoen aan de technische bouwregels uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Die gaan over veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid. Voor een nieuwe woning gaat het onder meer om:
| Onderwerp | Eis |
|---|---|
| Isolatie | Rc minimaal 4,7 voor de gevel, 6,3 voor het dak en 3,7 voor de vloer |
| Ramen en deuren | warmteverlies maximaal 2,2 W/m²K per stuk, gemiddeld maximaal 1,65 W/m²K |
| Energie | bijna energieneutraal (BENG) |
| Ventilatie | minimaal 7 dm³/s per kamer, 21 dm³/s bij de kookplek, 7 dm³/s in het toilet en 14 dm³/s in de badkamer |
| Brand | rookmelders, die in een woning in de regel verplicht zijn |
| Elektra | als er elektra is, volgens de veiligheidsnorm NEN 1010 |
Een gasaansluiting is niet verplicht. Ook de constructie moet veilig zijn. Welke regels er precies voor jouw woning gelden, kan de gemeente je vertellen.
Zelf bouwen of laten bouwen?
| Laten bouwen | Zelf bouwen | |
|---|---|---|
| Wie zorgt dat het aan de regels voldoet? | De bouwer, leg het vast in het contract | Jij |
| Tijd | Weinig eigen tijd | Veel eigen tijd |
| Kosten | Prijs van de bouwer | Hangt af van wat je zelf doet |
| Bij fouten | Volgens de afspraken in het contract | Jij lost het op |
Er zit ook iets tussen: een kant-en-klare of prefab woning laten plaatsen en zelf de tuin, de afwerking en de inrichting doen. Zie prefab mantelzorgwoning.
Wat kun je zelf doen?
- De tuin vrijmaken en bereikbaar maken.
- Schilderen, afwerken en inrichten.
- Het pad tussen huis en woning aanleggen.
Wat laat je beter aan een vakman over?
- De berekening van de constructie en de fundering.
- De elektra, die moet voldoen aan NEN 1010.
- De aansluiting op water en riolering.
- De isolatie en ventilatie, omdat daar harde eisen voor gelden.
Aansluitingen
Een woning in de tuin heeft water, elektriciteit en afvoer naar het riool nodig. Die aansluitingen zijn een aparte kostenpost. Bedenk vooraf hoe de leidingen van je huis naar de woning lopen en of de tuin daarvoor open moet.
Let ook op de buren. Binnen 2 meter van de erfgrens mag je geen ramen maken met uitzicht op het erf van de buren, tenzij ze daarmee instemmen of het glas niet doorzichtig is en niet open kan.
Wat kost het?
Ter vergelijking: kant-en-klare mantelzorgwoningen kosten in een standaard uitvoering ongeveer € 80.000 tot € 150.000 (peildatum 14 november 2026). Een model van 50 m² kost € 111.400 tot € 135.000. Fundering, aansluitingen, transport en plaatsing komen daar vaak nog bij. Wat je bespaart met zelf bouwen, hangt af van wat je zelf doet en wat je uitbesteedt.
Met de kostencalculator zie je wat welke maat ongeveer kost als je laat bouwen.
Na de zorg
Stopt de zorg, dan moeten de woonfuncties uit het bijgebouw. Staat het verder dan 4 meter van je huis, dan mag het daarna alleen nog berging, garage of kas zijn. Denk daar bij het bouwen al over na. Zie mantelzorgwoning als de zorg stopt.
Begin bij je adres
Check je adres en zie hoeveel ruimte je achtererf heeft. Wil je liever laten bouwen? Dan kun je vrijblijvend contact krijgen met 1 of 2 aanbieders uit je regio.
Veelgestelde vragen
Mag je zelf een mantelzorgwoning bouwen?
Ja. Of je zelf bouwt of laat bouwen, maakt voor de regels niet uit. De woning moet op je achtererf passen, er moet mantelzorg zijn en hij moet voldoen aan de technische bouwregels voor een woning, zoals isolatie, ventilatie en brandveiligheid.
Welke regels gelden voor het bouwen van een mantelzorgwoning?
Zonder vergunning mag het als de woning in het achtererfgebied staat, binnen de ruimte voor bijgebouwen en de hoogtematen blijft en er mantelzorg is. Voor het technische deel moet hij maximaal 5 meter hoog zijn en mag er niet op een verdieping worden gewoond. Daarnaast gelden de bouwregels voor een nieuwe woning.
Mag je een mantelzorgwoning bouwen op eigen grond?
Ja, op het achtererf bij je eigen huis. Bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht heb je wel een omgevingsvergunning nodig. Het omgevingsplan van je gemeente kan ook andere regels hebben, dus overleg vooraf.